| CAMİLER VE MEDRESELER | ||
Şanlıurfa il merkezinde, Arabi Camii, Asım Paşa Mescidi, Behramlar Camii, Çakeri Camii, Dabbakhane Camii, Eski Ömeriye Camii, Hacı Lütfullah Camii, Hacı Yadigar Camii, Halil-ür Rahman Camii, Hasan Padişah Camii, Hayrullah Camii, Hekim Dede Camii, Hızanoğlu Camii, Hüseyin Paşa Camii, Hüseyniye Mescidi, İmam Sekkâki Camii, Kadıoğlu Camii, Kara Musa Camii, Kıbrıs Mescidi, Kutbeddin Camii, Mevlid-i Halil Camii, Mevlevihane Camii, Miskinler Mescidi, Müderris Camii, Narıncı Camii, Nimetullah Camii, Nur Ali Mescidi, Pazar Camii, Rızvaniye Camii, Siverekli Mescidi, Şehbenderiye Camii, Toktemur Mescidi, Tuzeken Camii, Ulu Cami, Yusuf Paşa Camii ve Yeni Ömeriye Camii olmak üzere tarihi değere haiz 36 adet cami ve mescit bulunmaktadır. |
||
ULU CAMİİ |
||
 |
Şehir merkezindeki camilerin en eskilerindendir. " Kızıl Kilise " olarak ta bilinen eski bir kilisenin yerine inşa edilmiştir. Bu eski kilisenin avlu duvarları, bazı sütunları ve sütun başlıkları ile minare olarak kullanılan çan kulesi halen ayaktadır. |
|
|
İnşa kitabesi bulunmadığından, camiin ne zaman ve kimler tarafından yaptırıldığı bilinmemektedir. Halep hükümdarı Nureddin Mahmud Zengi tarafından tamir ettirilerek bugünkü şeklini alan Halep Ulu Camii ile benzer bir plan gösteren Urfa Ulu Camii'nin de aynı dönemde yaptırılmış olabileceği tahmin edilir. İslam ordularının şehri ele geçirmesinden sonra cami kırmızı mermerleri ve kilise ile ilişkisinden dolayı “ Mescid ül- Hamra”(Kırmızı mescit) olarak da isimlendirilmiştir
Mevcut tamir kitabelerine göre, Ulu Camii 1684, 1779, 1780 ve 1870 tarihlerinde tamir görmüştür. Yakın zamanda, camii avlusuna ŞURKAV tarafından kesme taşlardan yapılmış bir şadırvan inşa edilmiş ve bahçe düzenlemeleri yapılmıştır. Kızıl Kiliseye ait kalın duvarlarla çevrili camii avlusunun kuzeybatı kesimi mezarlıktır. Bu mezarlıktaki türbede, 1823 yılında vefat eden, Halidi Tarikatı'nın kurucusu Mevlana Halid Ziyâeddin Hazretleri'nin küçük oğlu Şehabeddin Ahmet'in mezarı bulunmaktadır. Türbe, yakın zamanda ŞURKAV tarafından restore edilmiştir. Avlunun kuzeydoğu köşesinde yer alan, çevresi yüksekliğine eşit sekizgen çan kulesi bugün minare olarak kullanılmaktadır. Minare aynı zamanda şehrin ilk ve tek saat kulesi görevini de görmektedir. Halk arasındaki bir inanışa göre Hz. İsa'nın, Kral Abgar'a Havarisi Thomas'la gönderdiği mendil bu kuyuya düşmüştür. Bu nedenle camiinin içindeki kuyunun suyu Şifalı su olarak kabul edilir. |
||
HASAN PADİŞAH CAMİİ. |
||
Akarbaşı mevkiindeki bu camii XV. yüzyılın sonuna doğru Akkoyunlu hükümdarı Uzun Hasan Bey tarafından yaptırılmıştır ve onun ismini taşımaktadır. Camii 1796, 1874 ve 1968 yıllarında onarım görmüştür. Minaresi ise, 1859 tarihinde Halil Bey tarafından onarılmıştır. |
||
HALİL-ÜR RAHMAN CAMİİ. |
||
Cami, 1211 yılında Eyyubiler tarafından inşa edilmiştir. 1810 yılında harap bir durumda olan camiye temelden başlanarak büyük değişiklikler yapılmıştır. Halk arasında " Döşeme Camii " ve " Makam Camii " olarakta adlandırılan bu camiden Evliya Çelebi, Seyahatnamesinde " İbrahim Halil Tekkesi " olarak bahseder. |
||
NİMETULLAH CAMİİ (AĞ CAMİİ). |
||
Nimetullah Mahallesi, Ellisekiz Meydanı'ndaki bu caminin, kim tarafından ve ne zaman inşa edildiği bilinmemektedir. 1756 yılında Hacı Haydar Ağa tarafından tamir ettirilmiştir. Camii avlusunun kuzeyindeki türbenin zemin katındaki hücrede bulunan üç mezardan ikisi Urfa Sancak Beylerinden Nimetullah oğlu Rûz Bey (?-1520) ve Lütfü oğlu Ali Bey (?-1594)'e aittir. |
||
Ruz Bey'in mezarı üzerindeki süslemelerle, camii giriş kapısı ve mihrabı üzerindeki süslemelerin aynı üslupta olmasına dayanılarak caminin Ruz Bey'in ölümünden birkaç yıl önce yaptırıldığı tahmin edilir. Her iki mezarın bulunduğu türbe yakın zamanda restore edilmiştir. Camii avlusunun kuzeyindeki medrese odaları ise, 1695 yılında Abbas Ağa tarafından yaptırılmıştır. |
||
RIZVANİYE CAMİİ. |
||
 |
Halil-ür Rahman Gölü'nün kuzey bitişiğindeki camii, 1716 yılında Rakka valisi Rızvan Ahmet Paşa tarafından yaptırılmıştır. Camiin geçme ve kakma tekniklerinde yapılmış ahşap kapısı üzerinde yer alan panolardaki bir saksıdan çıkan dallar ve Rumili kompozisyonlar, XVIII. yüzyıl süsleme özelliklerini yansıtır. |
|
İnşa tarihinden kalmış olan bu kapı, ahşap süslemeli olmasından dolayı Urfa camileri içinde tek örnektir. Halk arasında " Zulûmiye Camii " " Rıdvaniye Camii " olarakta bilinmektedir. |
||
 |
|
